چیستان ها از کهن ترین زمان در میان همه قوم های ابتدایی و مردم جامعه های سنتی و پیشرفته جهان شناخته شده است و کاربرد داشته است . چیستان ها زاده ی اندیشه تیز و احساس لطیف توده مردم هستند ٬ این چیستان ها معمولا گوینده ی شناخته شده ای ندارند و بیشتر آن ها نوع تلقی و برداشت جمعی مردم را از پدیده های طبیعی و محیط زیست بومی می نمایند .
مجموعه ای از اندیشه ها ٬ تفکرات ٬ ذخایر گنجینه ی کهن نیاکان و زندگی نامه گذشته ی مردم میناب در قالب چیستان است ٬ هر یک از شهرها و سکونت گاهای قدیمی ما ٬ گنجینه فرهنگی با ارزشی به شمار می آیند که نماینگر روند تاریخ حیات اجتماعی جاری در آن است ٬ هر قومی از دیرباز برای خود فرهنگ و یادگارهای فکری و ذوقی داشته است ..
چیستان ها عمری به قدمت فرهنگ مردم دارند ساده و صمیمی ذهن بشر را تا افق های دور می گستراند و نگاهی متفاوت برای کشف زیبایها و زیبا دیدن را به انسا ن های خلاق می بخشد . فرهنگ مردم که همان لالایی ها ٬ ضرب المثل و زبانزدها ٬ قصه ها ٬ افسانه ها ٬ شعر ها و چیستان ها و بازی و سرگرمی است ٬ که حکایت از نوع نگرش بشر در ادوار گذشته را دارد که مردمان برای دستیابی به یک زندگی پر تلاش ٬ شاد و خلاق به چه افق هایی نگه داشته اند و از چه ابزارهایی کمک گرفته اند . میناب و مردم اندیشمند آن از صدها سال پیش همواره فرهنگ شفاهی را نسل به نسل و سینه به سینه انتقال داده و حفظ کرده اند و همچنین برای اینکه این گنجینه ـ چیستان ها ـ در مسیر پر از تلاطم ٬ چپاول و تطاول زمان ٬ از بین نرود چرا که چیستان ها جزئی از فرهنگ یک منطقه بوده و نه تنها شیوه زندگی گذشتگان است بلکه معنا و محتوا بخش زندگی امروزی نیز می باشد .
در میناب چیستان را "بر" می گویند و در گذشته به کودکان در شب نشینی ها مهلت داده می شد که جواب چیستان ها را دریابند ٬ البته گاهی مواقع طرف خطاب چیستان ها بزرگترها بودند که برای مسابقه دادن و به خاک مالیدن پوزه ی حریف و اثبات قدرت هوش ٬ دانایی ٬ استعداد و ذکاوت خویش ٬ شروع به طرح چیستان ها می کردند به طوری که یک طرف بازنده از میدان بیرون می آمد . بی ترید برای یافتن پاسخ چیستان ها سر درگم و کلافه میشویم و به گوشه ای می نشینیم و از مدار و نصف النهار جغرافیا می گذریم و خویش را در تاریخ گذشتگان مرور می کنیم .
منبع : چیستان های هرمزگان
پ.ن : با تشکر از دوست عزیزم برای اهدا این کتاب و محبت های بی دریغش 
